Zieke werknemer? Dit moet je nooit zeggen

Arbeidsmarktnieuws

Ziekteverzuim is een kostbare zaak. Daarom kun je als werkgever maar beter actie ondernemen. „Als je niets doet, zet je de deur naar toekomstig verzuim wagenwijd open.”

Maandagochtend, in de werkkamer van de baas gaat de telefoon. Aan de andere kant van de lijn snuit iemand zijn neus. „Ik denk dat ik niet kan komen, ik heb een flinke griep te pakken”, zegt een snipverkouden stem. „Last van hoofdpijn, ik voel me rillerig, heb overal spierpijn.” Wat vervelend, reageert de baas begripvol. „Van harte beterschap. Ziek maar lekker uit, ik zie je wel weer verschijnen.”

Wat gaat hier fout?

Tja, waar zal Jacco van den Berg, bedrijfseconoom en trainer in verzuimgesprekken, eens beginnen. Waarom heeft de baas niet gevraagd hoelang het verzuim gaat duren? Waarom heeft hij niet geïnformeerd welke werkzaamheden collega’s kunnen overnemen? Wat kan de zieke ondanks zijn klachten nog wél? En waar is hij tijdens zijn ziekte te bereiken?

Een verzuimgesprek is een „hartstikke moeilijk” gesprek, erkent Van den Berg (51), eigenaar van het gelijknamige trainings- en adviesbureau. „Veel leidinggevenden zien er enorm tegenop. Ze zijn bang te controlerend of wantrouwend over te komen, waardoor ze vaak niets durven te vragen.”

Maar het is ook een cruciaal gesprek, want zo is zijn overtuiging, hoe een werkgever reageert op een ziekmelding is bepalend voor het verzuimgedrag van de werknemers. Rustig afwachten tot een werknemer weer beter wordt, is geen optie, zegt Van den Berg. „Ziekteverzuim is een kostbare zaak. De planning wordt niet gehaald, afspraken moeten worden afgezegd, vervanging moet worden geregeld. Daar moet de werknemer zich van bewust zijn. Maak deze zaken bespreekbaar. Ik zeg altijd: ziekte overkomt je, maar verzuim is een keuze. Door in actie te komen kan een werkgever die keuze positief beïnvloeden.”

Worden de klachten veroorzaakt door het werk?

Nee, een werkgever kan niet bepalen of iemand ziek is of niet. „Maar”, benadrukt Van den Berg, „hij kan wel laten blijken dat de zieke ertoe doet. Laat merken dat iemand gemist wordt, zeg bij terugkomst: wat fijn dat je er weer bent. En zeg dat je je zorgen maakt als daar signalen voor zijn. Als je niets doet, zet je de deur naar toekomstig verzuim wagenwijd open. Dan laat je zo’n werknemer glippen.”

223 euro per dag
De afgelopen weken zijn er heel wat verzuimgesprekken gevoerd. Sinds half januari waart er een griepgolf door Nederland. Volgens de laatste cijfers van de Grote Griepmeting, die onderzoek doet naar de verspreiding van griep en verkoudheid, zijn er 937 ziektegevallen per 100.000 inwoners in Nederland. Meer dan een miljoen Nederlanders hebben tussen 1 november 2015 en half februari van dit jaar last gehad van griep of griepverschijnselen. Voor werkgevers kan dat een flinke kostenpost betekenen. TNO heeft berekend dat elke dag die een werknemer ziek thuis zit gemiddeld 223 euro kost. In het algemeen blijven mensen met griep 5,4 dagen thuis.

Aantal griepgevallen sinds begin dit jaar gestegen

In Goes heeft de griep ook toegeslagen, maar op het kantoor van verzekeringsmaatschappij ZLM waar ruim tweehonderd mensen werken valt het aantal slachtoffers mee. Of dat verband houdt met de maatregelen die twee jaar geleden zijn getroffen? Zo ver durft algemeen directeur Marinus Schroevers (45) niet te gaan, maar helemaal toeval is het wellicht niet. Wie bij ZLM werkt, moet niet raar opkijken dat de vette hap in de kantine is verdrongen door een verse salade, dat de gevulde koeken zijn vervangen door een handje walnoten „voor de concentratie”, dat oud-topsporters tips geven over de bloeddruk, hartslag, gewicht en vetpercentage, en dat een workshop slapen inzicht geeft in het slaappatroon en wijst op de funeste effecten van koffie, alcohol en iPad-licht.

„Vitale werknemers zijn tevreden werknemers. Wanneer zij lekker in hun vel zitten merken onze klanten dat ook. Hier hebben wij echt in geïnvesteerd”, zegt Schroevers. Het leeft. Wat vroeger nauwelijks gebeurde: in de lunchpauze maken mensen even een ommetje. „Dat zijn grote groepen.” En gezondheid is echt een gesprekonderwerp geworden. „Het is nog te vroeg om te zeggen wat de effecten op het ziekteverzuim zijn, maar we merken wel dat mensen productiever zijn en zich minder vaak ziek melden.” Dat laten de eerste cijfers over het ziekteverzuim ook zien: in 2013: 3,25 procent, in 2014: 3,07 procent en in 2015: 2,75 procent. „Het leuke is, wij zijn een verzekeraar zonder winstdoelstelling, toch maken we nu al jaren winst.”

Top 10 oorzaken verzuim

Een zieke werknemer meldt zich altijd bij de teamleider. Schroevers: „Die kent iedereen goed. Na twee, drie dagen is het gebruikelijk om even te bellen hoe het gaat. Dat gebeurt uit oprechte betrokkenheid, maar ook om te kijken of er misschien niet meer aan de hand is. Daar willen we niet pas na zes weken ziekte achterkomen.”

‘Kruip jij nog maar even onder de wol’
Wat Schroevers vaak ziet, is dat een zieke te snel weer aan de slag gaat. Bij ZLM hebben ze daar zelfs een term voor: ‘de mislukte werkhervatting’. „Deze mensen hebben misschien geen koorts meer, maar voelen zich nog behoorlijk beroerd. Toch staan ze er weer. Niet omdat wij er te kort op zitten, maar omdat ze hart voor de zaak hebben. De teamleider stuurt ze overigens gewoon weer naar huis: kruip jij nog maar lekker onder de wol.”

Eén keer per jaar wordt de verzuimlijst doorgenomen en geanalyseerd. Zijn er mensen die meer dan drie keer per jaar hebben verzuimd? Wat kunnen daarvan de oorzaken zijn? En ja, er zijn mensen die werkelijk geen dag verzuimen. „Daar hebben we het laatst toevallig nog over gehad. Dat gaat om tientallen mensen. Die zijn gewoon nooit ziek.” Lachend: „Dat zal wel door de gezonde zeelucht komen.”

Ook aan koekjesbakkerij Veldt uit Veenendaal is de griep niet voorbijgegaan, al zijn er niet veel griepgevallen geweest. Wat eigenaar Kees Pater (52) weleens dwars zit, is dat veel bedrijven exact weten te vertellen hoe hoog het ziekteverzuim is, maar geen idee hebben wíé er nu eigenlijk ziek is. „Het gaat hen niet om de mens áchter de medewerker. Mensen willen graag gewaardeerd worden om wat ze doen. Wij laten weten dat ze er niet alleen voor staan. Doen er alles aan om mensen snel terug op de werkvloer te brengen en zoeken vervangend werk als dat nodig is.”

Koekjes worden geruild voor fruit
Pater heeft een bedrijfsfilosofie die hij graag en veelvuldig verkondigt. ‘Gelukkige medewerkers maken lekkerder koekjes.’ En met een ziekteverzuim van minder dan 2 procent smaken de koekjes prima. Zijn inspanningen om dat geluk te bewerkstelligen gaan verder dan het voeren van een betrokken ziekteverzuimgesprek, of het kistje mandarijnen dat hij vanwege de griepgolf in de kantine heeft gezet. Toen het een jaar of vijf geleden niet goed ging met de bakkerij besloot Pater dat het anders moest, hij wilde zijn personeel meer betrekken bij het bedrijf. Zijn veertig medewerkers noemt hij daarom ‘meedenkers’. „Hoe kunnen we met zijn allen het bedrijf tot een succes maken?” Het antwoord: door het personeel gezond en fit te houden, want zo presteren mensen het best.

Onder leiding van een marathonlopende collega hebben de medewerkers onlangs getraind om vijf kilometer hard te lopen. „Scheelde weer een duur sportschoolabonnement.” Met de groenteboer verderop worden koekjes geruild voor fruit bij de lunch en er waren themabijeenkomsten over voeding, roken en alcohol. En het blijft niet bij de fysieke kant van gezondheid, ook mentaal krijgt de werknemer bijstand. Pater: "Het leven is meer dan alleen de bakkerij. Soms nemen mensen ‘privé’ mee naar het werk. Een voorbeeld: we hebben mensen voorlichting gegeven over het opzetten van een goede boekhouding. Ik wil niemand opleggen hoe zij met hun geld moeten omgaan, maar iemand met geldzorgen is met zijn hoofd niet met koekjes bezig."

En dat proef je.

Dit artikel verscheen eerder in NRC Handelsblad


Lees ook

loading...